Θυμήθηκα τη μαμά,
και ύστερα τον μπαμπά μου.
Κ . Καρυωτάκης , Το βράδυ
https://www.youtube.com/watch?v=cUUAT7JG9gw
Τα παιδάκια που παίζουν στ' ανοιξιάτικο δείλι
13 Τραγούδια -Λένα Πλάτωνος
https://anoikeiosi.blogspot.com/2021/02/blog-post_77.html
Θα καλλιεργήσω το ωραιότερο άνθος. Στις καρδιές των
ανθρώπων θα φυτέψω την Αχαριστία. Ευνοϊκοί είναι οι καιροί,
κατάλληλος ο τόπος. Ο άνεμος τσακίζει τα δέντρα. Στη νοσηρή
ατμόσφαιρα ορθώνονται φίδια. Οι εγκέφαλοι, εργαστήρια
κιβδηλοποιών. Τερατώδη νήπια τα έργα, υπάρχουν στις γυάλες.
Και μέσα σε δάσος από μάσκες, ζήτησε να ζήσεις. Εγώ θα
καλλιεργήσω την Αχαριστία.
Όταν έρθει η τελευταία άνοιξις, ο κήπος μου θα 'ναι
γεμάτος από θεσπέσια δείγματα του είδους. Τα σεληνοφώτιστα
βράδια, μονάχος θα περπατώ στους καμπυλωτούς δρόμους,
μετρώντας αυτά τα λουλούδια. Πλησιάζοντας με κλειστά μάτια
τη βελούδινη, σκοτεινή στεφάνη τους, θα νιώθω στο απρόσωπο
τους αιχμηρούς των στημόνες και θ' αναπνέω το άρωμά τους.
Οι ώρες θα περνούν, θα γυρίζουν τ' άστρα, και οι αύρες θα
πνέουν, αλλά εγώ, γέρνοντας ολοένα περσότερο, θα θυμάμαι
Θα θυμάμαι τις σφιγμένες γροθιές, τα παραπλανητικά
χαμόγελα και την προδοτική αδιαφορία.
Θα μένω ακίνητος ημέρες και χρόνια, χωρίς να σκέπτομαι,
χωρίς να βλέπω, χωρίς να εκφράζω τίποτε άλλο. Θα είμαι
ολόκληρος μια πικρή ανάμνησις, ένα άγαλμα που γύρω του θα
μεγαλώνουν τροπικά φυτά, θα πυκνώνουν, θα μπερδεύονται
μεταξύ τους, θα κερδίζουν τη γη και τον αέρα. Σιγά σιγά οι
κλώνοι τους θα περισφίγγουν το λαιμό μου, θα πλέκονται στα
μαλλιά μου, θα με τυλίγουν με ανθρώπινη περίσκεψη.
Κάτου από τη σταθερή τους ώθηση, θα βυθίζομαι στο
χώμα.
Και ο κήπος μου θα είναι ο κήπος της Αχαριστίας.
Ασκήσεις :
1)Βρείτε τα χαρακτηριστικά του αφηγηματικού λόγου μέσα στο κείμενο και προσπαθήστε να βρείτε τον ρόλο τους .
2) Εντοπίστε 3 κειμενικούς δείκτες που δημιουργούν μια εικόνα των αποτελεσμάτων της αχαριστίας στην ψυχή του ανθρώπου .
3) Κατά την γνώμη σας , υπάρχει ειρωνεία στο απόσπασμα ;Για να απαντήσετε στηριχθείτε στον ορισμό της Ειρωνείας και σε συγκεκριμένα στοιχεία μέσα από το κείμενο .
ΔΙΟΡΘΩΣΗ
ΘΕΜΑ Δ
ΚΡΙΤΗΡΙΟ 1
Αξιοποιώντας δημιουργικά τα κείμενα 1 και 2 , να γράψεις ένα δικό σου κείμενο (350-400 λέξεις ) το οποίο θα αναρτηθεί στο προσωπικό σου ιστολόγιο , με βάση τα παρακάτω ερωτήματα :
α) Με ποια κριτήρια επιλέγεις τα μουσικά σου ακούσματα ;
β) Πως συμβάλλουν στην συγκρότηση του εαυτού σου όσο και στην αντίληψή σου για τον κόσμο .
Πρωτα απ όλα :
Αξιοποιώ το κείμενο , δεν σημαίνει αρχίζω με τον απίστευτα βαρετό τρόπο (που , Κύριος οίδε από που σας έχει έρθει ) "διάβασα προχτές το άρθρο τάδε και δείνα ..και σκέφτηκα "
Αξιοποιώ το κείμενο σημαίνει παίρνω ιδέες από το κείμενο .
Για να το κάνω αυτό θα πρέπει να έχω βεβαιωθεί ότι ξέρω ποιο είναι το θέμα του κάθε κειμένου και ποιες είναι οι θέσεις του .
Κριτήρια :
Είναι κάτι που δεν το έχουμε σκεφτεί , μπορούμε , όμως να το σκεφτούμε εκ των υστέρων βλέποντας τι κοινό έχουν τα ακούσματά μας .
Δεν ξεχνάμε ότι τα τραγούδια είναι στίχοι + μουσική
Η ποιότητα σημαίνει κάτι για σας ; Τι ;
Αρχική έννοια : το σύνολο των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών ενός ατόμου, αντικειμένου, συστήματος, η φύση, το ποιόν
Το να πείτε ότι τα τραγούδια σας χαλαρώνουν , γεννά ένα ερώτημα : Γιατί η συγκεκριμένη κατηγορία τραγουδιών που ακούτε σας χαλαρώνει ;
Μήπως γιατί μέσα από αυτό εκφράζουμε το συναίσθημά μας κι αυτό μας ελευθερώνει από την εσωτερική πίεση ;
Μήπως γιατί ερχόμαστε σε επαφή με κάτι όμορφο , κι αυτό δίνει τροφή στην ψυχή μας ;
Μήπως γιατί καθώς συντονιζόμαστε με τον ρυθμό του τραγουδιου , "ξεκολλάμε" από κάποια αρνητική κατάσταση στην οποία ενδεχομένωσ βρισκόμαστε ;
Μήπως γιατί ....
Τι χαρακτηριστικό έχουν τα τραγούδια που μας χαλαρώνουν ; (τον καθένα από εμάς).
Εκτός από την χαλάρωση , τι άλλο αίσθημα σας δημιουργούν τα τραγούδια που ακούτε ;
Ενθουσιασμό ;
Ενότητα με άλλους ; Αίσθημα ότι ανήκετε σε μια παρέα ;
Δυνατότητα έκφρασης αισθημάτων ;
Η συνήθεια παίζει κάποιο ρόλο ;
Σε ποια βαθύτερη ανάγκη μας απαντάει το τραγούδι ;
Πως συμβάλλουν στην συγκρότηση του εαυτού ;
Η μουσική είναι γλώσσα και μεταφέρει μηνύματα που δύσκολα λογοκρίνονται , γι αυτό και η μουσική που ακούμε μας διαμορφώνει ανάλογα με την ίδια .
Η μουσική είναι Τέχνη και το τραγούδι , ως τμήμα της μουσικής , είναι κι αυτό Τέχνη . Η Τέχνη είναι η μετουσίωση της ύλης σε πνεύμα . Είναι , λοιπόν , αυτονόητο ότι η επαφή μας με την μουσική μας δίνει όση πνευματικότητα κουβαλάει το συγκεκριμένο τραγούδι , κάθε φορά ( κι όταν λέμε τραγούδι , εννοούμε στίχους , μουσική αλλά και εκτέλεση )
Μουσικά είδη παραδοσιακά μας ενώνουν με τις ρίζες μας κι αυτή είναι μια ανθρώπινη ανάγκη βαθιά .
Υπάρχουν τραγούδια με λόγια επαναστατικά και μουσική ανάλογη που μας εμψυχώνουν στους αγώνες μας και που διαμορφώνουν μέσα μας μια επαναστατική συνείδηση .
Τραγούδια ερωτικά που έχουν μια ποίηση στους στίχους τους και τέχνη στην μελωδία τους , διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίον μπορούμε να δούμε τον Έρωτα .
Τραγούδια από ξένες χώρες που μας ενώνουν με την παγκόσμια κοινότητα και μας δημιουργούν έναν χαρακτήρα κοσμοπολίτικο .
Πώς διαμορφώνουν την αντίληψή μας για τον κόσμο ;
Όσο ευρύτερα και βαθύτερα είναι τα ακούσματά μας , τόσο ευρύτερος και βαθύτερος είναι κι ο κόσμος μας . Η ανοιχτοσύνη μας απέναντι στην μουσική άλλων πολιτισμών , άλλων ειδών αλλά και άλλων γενεών δημιουργεί και σε μας αντίστοιχο πνεύμα .
*Είδη τραγουδιών :
Δημοτικό , Ρεμπέτικο ,Λαϊκό , Έντεχνο
(τι άραγε σημαίνει ο όρος ;)
Τζαζ , Έθνικ (Ό όρος "ethnic" χρησιμοποιείται διεθνώς για να δηλώσει τα παραδοσιακά πολιτιστικά στοιχεία μια εθνοτικής ομάδας.
Στη μουσική, τη δεκαετία του '80 αναπτύσσεται το "ethnic" ως μουσικό ρεύμα, περιλαμβάνοντας μουσικές που χρησιμοποιούν και στοιχεία που δεν προέρχονται από τη δυτική μουσική παράδοση. Κατ' αυτήν την έννοια στο "ethnic" περιλαμβάνονται τόσο παραδοσιακές μουσικές, όσο και νέες συνθέσεις με στοιχεία παραδοσιακών μουσικών.) ,
Ροκ , Χιπ-χοπ κλπ
Άλλο ;
Σύμφωνα με τα πορίσματα μιας έρευνας, περίπου ένα εκατομμύριο ενήλικες άρχισαν να παίζουν κάποιο μουσικό όργανο κατά τη διάρκεια του lockdown.
Μην ξεχνάμε ότι ο ρυθμός είναι εγγεγραμμένος στο σώμα μας , έμφυτος : Είναι ο ήχος της καρδιάς μας .
Η μουσική εξημερώνει τα ήθη :
Λέγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι και είχαν απόλυτο δίκιο!
Θα έχετε παρατηρήσει φυσικά την ευεργετική επίδραση της μουσικής στα μικράκια σας!Τη χαλάρωση και τον ύπνο που ακολουθεί μετά από ένα απαλό νανούρισμα,τη χαρά και την ανταπόκριση με κίνηση στο άκουσμα ενός ρυθμικού,ζωηρού κομματιού,τον ενθουσιασμό με τις ηχηρές κινήσεις όπως τα παλαμάκια και το ρυθμικό χτύπημα των ποδιών.
Ο ρυθμός ,βασικό συστατικό για τη μουσική συνταγή,έχει συστηθεί στο βρέφος ήδη από την ενδομήτρια ζωή του!Το ρυθμικό χτύπημα της καρδιάς της μαμάς,το λίκνισμα στο ρυθμό του βαδίσματός της,το απαλό ανεβοκατέβασμα στο ρυθμό της αναπνοής της είναι οι πρώτες βιωματικές συναντήσεις του μικρού ανθρώπου με το ρυθμό!
Σύμφωνα με τον μεγάλο Γερμανό μουσικοσυνθέτη Carl Orff (1895-1982),ο οποίος είναι και ο εμπνευστής του συστήματος μουσικοκινητικής αγωγής Orff,ο ρυθμός είναι η ίδια η ζωή! Όλες οι λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος και όλων των έμβιων όντων έχουν κάποιο ρυθμό. Το μικρό παιδί έχει το ρυθμό μέσα του. Αρκεί να ακούσει μουσική και αμέσως λικνίζεται στο ρυθμό. Δυστυχώς μεγαλώνοντας χάνει το ρυθμό που ενυπάρχει φυσικά μέσα του και πρέπει να τον ξαναβρεί για να τον απελευθερώσει. Αυτό συμβαίνει, κατά τη γνώμη του Orff,γιατί το άγχος της κοινωνίας μας μεταφέρεται και στα πολύ μικρά παιδιά με αποτέλεσμα να κλείνονται στον εαυτό τους και
να σφίγγονται για να αντιμετωπίσουν τις εχθρικές γι αυτά καταστάσεις. Πολύ εύκολα αν καταφέρουν να νιώσουν ελεύθερα και χωρίς αναστολές θα απελευθερωθούν και θα βρουν πάλι τον ρυθμό που από τη φύση τους έχουν μέσα τους.
Πηγές: Ελληνικός Σύλλογος Μουσικοκινητικής Αγωγής Carl Orff (www.orffesma.gr)
Βρίσκοντας τον ρυθμό μέσα μας που έχουμε χάσει απελευθερωνόμαστε και βρίσκουμε ξανά την φυσικότητά μας .
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν ακούμε το αγαπημένο μας τραγούδι ;
Καταπληκτικό κείμενο
του Πολύβιου του Μεγαπολίτη
για την μουσική και τους Αρκάδες
Μουσικὴν [….] πᾶσι μὲν ἀνθρώποις ὄφελος ἀσκεῖν, Ἀρκάσι δὲ καὶ ἀναγκαῖον. [….] Παρὰ μόνοις γὰρ Ἀρκάσι πρῶτον μὲν οἱ παῖδες ἐκ νηπίων ᾄδειν ἐθίζονται κατὰ νόμους τοὺς ὕμνους καὶ παιᾶνας, οἷς ἕκαστοι κατὰ τὰ πάτρια τοὺς ἐπιχωρίους ἥρωας καὶ θεοὺς ὑμνοῦσι∙ μετὰ δὲ ταῦτα […] πολλῇ φιλοτιμίᾳ χορεύουσι κατ’ ἐνιαυτὸν τοῖς Διονυσιακοῖς αὐληταῖς ἐν τοῖς θεάτροις [….]. Καὶ τῶν μὲν ἄλλων μαθημάτων ἀρνηθῆναί τι μὴ γιγνώσκειν οὐδὲν αἰσχρὸν ἡγοῦνται, τήν γε μὴν ᾠδὴν οὒτ’ ἀρνηθῆναι δύνανται διὰ τὸ κατ’ ἀνάγκην πάντας μανθάνειν, οὒθ’ ὁμολογοῦντες ἀποτρίβεσθαι διὰ τὸ τῶν αἰσχρῶν παρ’ αὐτοῖς νομίζεσθαι τοῦτο. […] Ταῦτά τέ μοι δοκοῦσιν οἱ πάλαι παρεισαγαγεῖν οὐ τρυφῆς καὶ περιουσίας χάριν, ἀλλὰ θεωροῦντες μὲν τὴν ἑκάστων αὐτουργίαν καὶ συλλήβδην τὸ τῶν βίων ἐπίπονον καὶ σκληρόν, θεωροῦντες δὲ τὴν τῶν ἠθῶν αὐστηρίαν, ἥτις αὐτοῖς παρέπεται διὰ τὴν τοῦ περιέχοντος ψυχρότητα καὶ στυγνότητα τὴν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν τοῖς τόποις ὑπάρχουσαν.
Μετάφραση :
Είναι ωφέλεια για όλους τους ανθρώπους
να ασκούν τη μουσική , για τους Αρκάδες όμως είναι και αναγκαίο .
Γιατί μόνο στους Αρκάδες πρώτα πρώτα τα παιδιά από τη νηπιακή τους ηλικία
συνηθίζουν να τραγουδούν σύμφωνα με τους μουσικούς ρυθμούς τους ύμνους και τους
παιάνες, με τους οποίους ο καθένας σύμφωνα με τα πατροπαράδοτα υμνεί
τους τοπικούς ήρωες και τους θεούς , μετά από αυτά [...] με μεγάλη φιλοτιμία χορεύουν
κάθε χρόνο με τη συνοδεία των αυλητών του Διονύσου στα θέατρα.
Και από τα άλλα μαθήματα δε θεωρούν καθόλου ντροπή να παραδεχτούν ότι δε γνωρίζουν κάτι, το τραγούδι όμως ούτε μπορούν να αρνηθούν επειδή υποχρεωτικά όλοι το μαθαίνουν, ούτε, αν το παραδεχτούν, μπορούν να απαλλαγούν από αυτό επειδή αυτό θεωρείται ντροπή στην κοινωνία τους. Αυτά μου φαίνεται ότι τα θέσπισαν οι παλαιοί όχι για να καλλιεργήσουν τη φιληδονία και την επίδειξη πλούτου, αλλά επειδή παρατηρούσαν το μόχθο του καθενός και με λίγα λόγια την επίπονη και σκληρή ζωή, και επειδή έβλεπαν την αυστηρότητα των ηθών, η οποία τους ακολουθεί εξαιτίας του ψύχους και της τραχύτητας του τόπου στον οποίο ζουν και η οποία υπάρχει στο μεγαλύτερο μέρος αυτών των τόπων.
https://www.youtube.com/watch?v=_rCAATDpwh8&t=22s
ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ !
ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΗΝΑ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
ΜΕ ΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ
Το λογοτεχνικό κείμενο γράφεται
με λέξεις όχι με ιδέες !
Αυτό σημαίνει ότι εστιάζουμε σε σημεία του κειμένου και μελετάμε τις λέξεις τους και τους συνδυασμούς των λέξεων .Έτσι κατανοούμε τον ρόλο που έχουν οι επιλογές του συγγραφέα .
π.χ.
Περιγραφές :
Ποιες είναι οι περιγραφές του κειμένου ;
Τις εντοπίζουμε , τις αντιγράφουμε και τις παρατηρούμε .Σε τι αναφέρονται , πόσο εκτενείς είναι , τι ρόλο παίζουν ΣΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ κείμενο ;
Να αποφεύγετε γενικόλογες απαντήσεις "κλισέ" που ταιριάζουν παντού .Ακριβώς γι αυτό δεν λένε τίποτα .
Ξεκινάμε ΠΑΝΤΑ από το κείμενο !
Αληθοφάνεια -Πραγματικότητα -Αλήθεια
και Τέχνη :
Αληθοφανές : αυτό που φαίνεται αληθινό . Στην Τέχνη υπάρχει ένα ρεύμα που λέγεται ρεαλισμός και στοχεύει στην αληθοφάνεια . Ξέρουμε ότι το έργο είναι κατασκευή αλλά ο καλλιτέχνης μας παρασύρει να το νιώσουμε ως αληθινό (για να το πετύχει αυτό χρησιμοποιεί πολλές επιλογές ). Στην περίπτωση αυτή , λέμε ότι το έργο αποτυπώνει την πραγματικότητα .
Υπάρχουν άλλα ρεύματα τέχνης που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για την αποτύπωση της πραγματικότητας και γι αυτό διαλέγουν άλλα μέσα για να το καταστήσουν σαφές αυτό
( Υπερρεαλισμός - Ρομαντισμός - με ρεαλιστική Τέχνη -ανεικονική ζωγραφική κλπ)
Παράδειγμα ένας πίνακας του Paul Gauguin (1848-1903) :
Pablo Picasso (1881-1973) :
Όλα όμως τα έργα Τέχνης ενδιαφέρονται να αποτυπώσουν την Αλήθεια , δηλαδή την βαθειά υπαρξιακή αναζήτηση (που , βέβαια , δεν τελειώνει ποτέ ). Μιλάνε για την Αγάπη , τον Έρωτα , τον Θάνατο , την Απώλεια , την Θυσία κλπ προσπαθώντας να δημιουργήσουν έναν κόσμο που θα μας οδηγήσει σε αυτά , όσο βαθύτερα γίνεται .
ΕΙΡΩΝΕΙΑ
ΝΤΙΝΟΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ
Το σπίτι μας
Ας παίζει το τρανζιστοράκι, ας μεταδίδει
τη θεία λειτουργία ή παλιές οπερέτες
και τα παντζούρια ας μένουν πάντα ανοιχτά,
τα φώτα ας είναι όλα αναμμένα.
Ας δίνει μια επίφαση ειρήνης
το ταραγμένο σπίτι μας. Όταν γυρνώ απ’ τη δουλειά
κατάκοπος, ας μη τα βρίσκω όλα
κλειστά και θεοσκότεινα, κι η γριά στο ντιβάνι,
μόλις η πόρτα ανοίξει, ν’ αρχινάει τα βογγητά.
Όσο αντέχουμε ακόμα τα τραγούδια,
λιγότερο θανάσιμη γίνεται η μουγκαμάρα,
ο θάνατος, θαρρείς, μας τριγυρίζει πιο δειλά.
Από τη συγκεντρωτική έκδοση Ντίνος Χριστιανόπουλος / Ποιήματα (Ιανός, 2004)
Τί νὰ τὰ κάνω τὰ τραγούδια σας
ποτὲ δὲ λένε τὴν ἀλήθεια
ὁ κόσμος ὑποφέρει καὶ πονᾷ
κι ἐσεῖς τὰ ἴδια παραμύθια
Τί νὰ τὰ κάνω τὰ τραγούδια σας
εἶναι πολὺ ζαχαρωμένα
ταιριάζουν σὲ σοκολατόπαιδα
μὰ δὲ ταιριάζουνε γιὰ μένα
Ἐσεῖς ποὺ βρήκατε τὸν ἄνθρωπά σας
κι ἔχετε ἕνα χέρι νὰ σᾶς σφίγγει τρυφερά,
ἕναν ὦμο ν᾿ ἀκουμπᾶτε τὴν πίκρα σας,
ἕνα κορμὶ νὰ ὑπερασπίζει τὴν ἔξαψή σας,
κοκκινίσατε ἄραγε γιὰ τὴν τόση εὐτυχία σας,
ἔστω καὶ μία φορά;
Εἴπατε νὰ κρατήσετε ἑνὸς λεπτοῦ σιγή
γιὰ τοὺς ἀπεγνωσμένους;
(ἀπὸ τὴ Συλλογή: «Ἀνυπεράσπιστος Καημός»
Δὲν ξεριζώνονται οἱ νύχτες ἀπὸ μέσα μας,
βλασταίνουν φύλλα καὶ κλαδιὰ
κι ἔρχονται τὰ πουλιὰ τοῦ ἔρωτα καὶ κελαηδοῦνε.
Δὲν ξεριζώνονται οἱ νύχτες ἀπὸ μέσα μας,
οἱ σπόροι τους φυτρώνουν δάσος σκοτεινό,
στὶς λόχμες του ὁ φόβος ἐνεδρεύει.
Ζῷα μικρὰ καὶ ζῷα ἄγρια τὸ κατοικοῦν,
ὄχεντρες ἕρπουν καὶ ρημάζουν τὶς φωλιές μας,
λιοντάρια ἑτοιμάζονται νὰ μᾶς ξεσκίσουν.
Δὲν ξεριζώνονται οἱ νύχτες ἀπὸ μέσα μας,
ἔγιναν δάσος σκοτεινὸ καὶ μᾶς πλακώνουν.
(ἀπὸ τὴ Συλλογή: «Ὁ Ἀλλήθωρος»)
Δὲν ξέρω ἂν ἔφυγα ἀπὸ συνέπεια
ἢ ἀπὸ ἀνάγκη νὰ ξεφύγω τὸν ἑαυτό μου,
τὴ στενὴ καὶ μικρόχαρη Ἰθάκη
μὲ τὰ χριστιανικά της σωματεῖα
καὶ τὴν ἀσφυχτική της ἠθική.
Πάντως, δὲν ἦταν λύση, ἦταν ἡμίμετρο.
Κι ἀπὸ τότε κυλιέμαι ἀπὸ δρόμο σὲ δρόμο
ἀποχτώντας πληγὲς κι ἐμπειρίες.
Οἱ φίλοι ποὺ ἀγάπησα ἔχουνε πιὰ χαθεῖ
κι ἔμεινα μόνος τρέμοντας μήπως μὲ δεῖ κανένας
ποὺ κάποτε τοῦ μίλησα γιὰ ἰδανικά…
Τώρα ἐπιστρέφω μὲ μίαν ὕποπτη προσπάθεια
νὰ φανῶ ἄψογος, ἀκέραιος, ἐπιστρέφω
κι εἶμαι, Θεέ μου, σὰν τὸν ἄσωτο ποὺ ἀφήνει
τὴν ἀλητεία, πικραμένος, καὶ γυρνάει
στὸν πατέρα τὸν καλόκαρδο, νὰ ζήσει
στοὺς κόλπους του μίαν ἀσωτία ἰδιωτική.
Τὸν Ποσειδῶνα μέσα μου τὸν φέρνω,
ποὺ μὲ κρατάει πάντα μακριά.
Μὰ κι ἂν ἀκόμα δυνηθῶ νὰ προσεγγίσω,
τάχα ἡ Ἰθάκη θὰ μοῦ βρεῖ τὴ λύση;
ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ :
1) Ιθάκη του Καβάφη
Σὰ βγεῖς στὸν πηγαιμὸ γιὰ τὴν Ἰθάκη,
νὰ εὔχεσαι νἆναι μακρὺς ὁ δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τοὺς Λαιστρυγόνας καὶ τοὺς Κύκλωπας,
τὸν θυμωμένο Ποσειδῶνα μὴ φοβᾶσαι,
τέτοια στὸν δρόμο σου ποτέ σου δὲν θὰ βρεῖς,
ἂν μέν᾿ ἡ σκέψις σου ὑψηλή, ἂν ἐκλεκτὴ
συγκίνησις τὸ πνεῦμα καὶ τὸ σῶμα σου ἀγγίζει.
Τοὺς Λαιστρυγόνας καὶ τοὺς Κύκλωπας,
τὸν ἄγριο Ποσειδώνα δὲν θὰ συναντήσεις,
ἂν δὲν τοὺς κουβανεῖς μὲς στὴν ψυχή σου,
ἂν ἡ ψυχή σου δὲν τοὺς στήνει ἐμπρός σου.
Νὰ εὔχεσαι νά ῾ναι μακρὺς ὁ δρόμος.
Πολλὰ τὰ καλοκαιρινὰ πρωϊὰ νὰ εἶναι
ποὺ μὲ τί εὐχαρίστηση, μὲ τί χαρὰ
θὰ μπαίνεις σὲ λιμένας πρωτοειδωμένους·
νὰ σταματήσεις σ᾿ ἐμπορεῖα Φοινικικά,
καὶ τὲς καλὲς πραγμάτειες ν᾿ ἀποκτήσεις,
σεντέφια καὶ κοράλλια, κεχριμπάρια κ᾿ ἔβενους,
καὶ ἡδονικὰ μυρωδικὰ κάθε λογῆς,
ὅσο μπορεῖς πιὸ ἄφθονα ἡδονικὰ μυρωδικά.
Σὲ πόλεις Αἰγυπτιακὲς πολλὲς νὰ πᾷς,
νὰ μάθεις καὶ νὰ μάθεις ἀπ᾿ τοὺς σπουδασμένους.
Πάντα στὸ νοῦ σου νἄχῃς τὴν Ἰθάκη.
Τὸ φθάσιμον ἐκεῖ εἶν᾿ ὁ προορισμός σου.
Ἀλλὰ μὴ βιάζῃς τὸ ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλὰ νὰ διαρκέσει.
Καὶ γέρος πιὰ ν᾿ ἀράξῃς στὸ νησί,
πλούσιος μὲ ὅσα κέρδισες στὸν δρόμο,
μὴ προσδοκώντας πλούτη νὰ σὲ δώσῃ ἡ Ἰθάκη.
Ἡ Ἰθάκη σ᾿ ἔδωσε τ᾿ ὡραῖο ταξίδι.
Χωρὶς αὐτὴν δὲν θἄβγαινες στὸν δρόμο.
Ἄλλα δὲν ἔχει νὰ σὲ δώσει πιά.
Κι ἂν πτωχικὴ τὴν βρῇς, ἡ Ἰθάκη δὲν σὲ γέλασε.
Ἔτσι σοφὸς ποὺ ἔγινες, μὲ τόση πείρα,
ἤδη θὰ τὸ κατάλαβες ᾑ Ἰθάκες τί σημαίνουν.
Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλύτερη από αυτή.Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή·κι είν’ η καρδιά μου — σαν νεκρός — θαμμένη.5Ο νους μου ώς πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει.Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δωερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.» Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θά βρεις άλλες θάλασσες.10Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάςτους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις.Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού — μη ελπίζεις —δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.15Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώστην κόχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες. |
Ἐγκαταλείπω τὴν ποίηση δὲ θὰ πεῖ προδοσία,
δὲ θὰ πεῖ ἀνοίγω ἕνα παράθυρο γιὰ τὴ συναλλαγή.
Τέλειωσαν πιὰ τὰ πρελούδια, ἦρθε ἡ ὥρα τοῦ κατακλυσμοῦ.
Ὅσοι δὲν εἶναι ἀρκετὰ κολασμένοι πρέπει ἐπιτέλους νὰ σωπάσουν,
νὰ δοῦν μὲ τί καινούριους τρόπους μποροῦν νὰ ἀπαυδήσουν τὴ ζωή.
Ἐγκαταλείπω τὴν ποίηση δὲ θὰ πεῖ προδοσία.
Νὰ μὴ μὲ κατηγορήσουν γιὰ εὐκολία, πὼς δὲν ἔσκαψα βαθιά,
πὼς δὲ βύθισα τὸ μαχαίρι στὰ πιὸ γυμνά μου κόκαλα.
ὅμως εἶμαι ἄνθρωπος κι ἐγώ, ἐπιτέλους κουράστηκα, πῶς τὸ λένε,
κούραση πιὸ τρομαχτικὴ ἀπὸ τὴν ποίηση ὑπάρχει;
Ἐγκαταλείπω τὴν ποίηση δὲ θὰ πεῖ προδοσία.
Βρίσκει κανεὶς τόσους τρόπους νὰ ἐπιμεληθεῖ τὴν καταστροφή του.
(1956)
αφαίρεσε τὴ νύχτα ἀπ᾿ τὰ μάτια σου –
πῶς νὰ παλέψω μόνος με τοὺς δυό σας;
Χορευτό, Largo, Γιάννης Μπαλαμπανίδης - εκδόσεις Πόλις
Πρελούδια και Φούγκες του Γ. Σ. Μπαχ :
https://www.youtube.com/watch?v=WPoMHwkV39I
Ασκήσεις :
1) Βρείτε τα χαρακτηριστικά του του διηγήματος και προσπαθήστε να εντοπίσετε τον ρόλο τους μέσα στο συγκεκριμένο κείμενο .
{αφηγητής , δρώντα πρόσωπα , χρόνος (γραμματικός , ιστορίας , αφήγησης ) , τόπος , περιγραφή , αφήγηση του βασικού περιστατικού και αφήγηση του γεγονότος της αφήγησης }
Για να αναλύσετε τα παραπάνω σημεία , ξαναδείτε την θεωρία που σας έχω ανεβάσει σε προηγούμενο μάθημα (Ελάφι ) , αλλά και τις σημειώσεις σας .
2) Ποιο νομίζετε ότι είναι το βασικό θέμα του διηγήματος ; Στηρίξτε την απάντησή σας σε στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυση που ήδη θα έχετε κάνει στοιχείων του κειμένου .
Τραγούδι : Τον καιρό που μ αγαπούσες ....
https://www.youtube.com/watch?v=AYs14BRi24A
3) Να συγκρίνετε το διήγημα (Χορευτό) με το τραγούδι (Τον καιρό που μ αγαπούσες ) ως προς την προσέγγιση του θέματος .
4) Να δείξετε με σημεία συγκεκριμένα ΜΕΣΑ από το κείμνο , πως κτίζεται ο αφηγητής .
Γιάννης Παλαβός , Το παιδί ,
εκδόσεις Νεφέλη ( διηγήματα)
Το παιδί
( Επειδή όταν ανοίγει ο σύνδεσμος το κείμενο βγαίνει ανάποδα - αν κάποιος ξέρει τι να κάνω για να βγαίνει καλά , ας μου πει- πατήστε δεξιά επάνω στο εικονίδιο για την λήψη .Αφού εμφανιστεί το κείμενο -πάλι ανάποδα- πατήστε σε ένα εικονίδιο με ένα κυκλικό βελάκι ώστε να σας γυρίσει το κείμενο στην σωστή όψη )
Ασκήσεις :
1) Συγκεντρώστε όλα τα σημεία του κειμένου με τα οποία ο συγγραφέας δημιουργεί ( κτίζει , ζωγραφίζει , πλάθει ) το μοναδικό πρόσωπο του διηγήματός του . Κατόπιν δείξτε με ποιο τρόπο λειτουργούν όλα αυτά τα στοιχεία .
2) Ποιος είναι ο αφηγητής του διηγήματος ; Για ποιον λόγο επιλέγει τέτοιου είδους αφηγητή ο Παλαβός σε αυτό του το διήγημα ;
3) " Απόγευμα ανοιξιάτικο , φωτεινό . " Να προσπαθήσετε να ερμηνεύσετε τον τρόπο με τον οποίο τελειώνει το διήγημα . Επικεντρωθείτε στην επιλογή των λέξεων , στη στίξη . Στην θέση .
4) " Νοιώθει σαν σίτα που πάνω της κολλούν μύγες " Προσπαθήστε να αναλύσετε την παρομοίωση ( δείξτε ξεκάθαρα τα δυο μέρη της και εξηγήστε τι μεταφέρεται από το Α στο Β ) και να δείξετε τον ρόλο της μέσα στο κείμενο .
Ούτε ένα βήμα
ΕΛΑΦΙ ,
Γιάννη Παλαβού , Το παιδί , εκδόσεις νεφέλη
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/12/blog-post_93.html
Ασκήσεις :
1) Να εντοπίσετε τον χρόνο της ιστορίας και τον χρόνο του διηγήματος και να δείτε πως τον επεξεργάζεται ο συγγραφέας . Κατόπιν προσπαθήστε να δείτε τον ρόλο που παίζουν αυτές οι επιλογές στο διήγημα .
2)Να εντοπίσετε τον τόπο του διηγήματος και να δείξετε τον ρόλο που παίζει η επιλογή αυτή στην δημιουργία του .
ΚΛΕΙΤΟΣ ΚΥΡΟΥ
Από την ποιητική συλλογή :Κραυγές της νύχτας (1960).
Μιλώ με σπασμένη φωνή δεν εκλιπαρώ Τον οίκτο σας μέσα μου μιλούν χιλιάδες στόματα Που κάποτε φώναζαν οργισμένα στον ήλιο Μια γενιά που έψελνε τα δικαιώματά της Κουνώντας λάβαρα πανηγυριού σειώντας σπαθιά Γράφοντας στίχους εξαίσιους μιας πρώτης νεότητας Ποτίζοντας τα σπαρτά με περίσσιο αίμα Μικρά παιδιά που αφέθηκαν στο έλεος τ' ουρανού
* Η γενιά μου ήταν μια αστραπή που πνίγηκε Η βροντή της η γενιά μου καταδιώχτηκε Σα ληστής σύρθηκε στο συρματόπλεγμα Μοίρασε σαν αντίδωρο τη ζωή και το θάνατο Οι άνθρωποι της γενιάς μου δεν πέθαιναν Στα νοσοκομεία κραυγάζαν έξαλλοι στα εκτελεστικά Αποσπάσματα τα χέρια τους ήταν μαγνήτες Τρώγαν πικρό ψωμί καπνίζαν φημερίδες Ζητώντας ευλαβικά μια θέση σ' αυτήν τη γη
* Όπου κι αν στάθηκαν οι σκιές τους ριζώναν Άδικα προσπαθείτε δε θα ξεριζωθούν ποτέ Θα προβάλλουν μπροστά στα τρομαγμένα σας μάτια Τώρα τα καταλάβαμε όλα καταλάβαμε Τη δύναμή μας και για τούτο μιλώ Με σπασμένη φωνή που κλαίει Κάθε φορά στη θύμησή τους ΜΟΝΩΣΗΑλίμονο Αγνάτια στ’ απροσμέτρητο το πέλαο να τηράμε Κραυγή δέκατη ένατη Απευθύνομαι πάλι σε σας ζητώ να μ’ ακούσετε Σας προσφωνώ και πάλι με τα ίδια όπως τότε ψευδώνυμα Δε θέλω να κουράσω τη μνήμη σας μικρό θα ‘ναι το όφελος Σας υπενθυμίζω πως για να φτάσετε στην αποθέωση Μην απορείτε λοιπόν για τη σημερινή σας προκάλυψη Από τη συλλογή Κραυγές της νύχτας (1960) του Κλείτου Κύρου |
