Η γέννηση και η εξάπλωση των πόλεων
από την εποχή του Χαλκού μέχρι σήμερα....
Το συγκεκριμένο ιστολόγιο αποτελεί κομμάτι της σχολικής τάξης. Σε αυτό παρουσιάζονται διδακτικές προτάσεις και εκπαιδευτικό υλικό για τα φιλολογικά μαθήματα, καθώς και παραδείγματα της εφαρμογής των σχετικών δραστηριοτήτων εντός και εκτός του χώρου του σχολείου.
Οι λαοί της ιταλικής χερσονήσου
και ο σχηματισμός του Ρωμαϊκού κράτους (8ος - 3ος αι. π.Χ.)
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2696/Istoria_A-Lykeiou_html-empl/indexIV3_1.html
Ρίξτε μια ματιά στο κεφάλαιο αυτό . Διάβαστε ό,τι μπορείτε . Προσπαθήστε να δημιουργήσετε μια εικόνα των Ρωμαίων και του κράτους τους κατά την πρώτη περίοδο της ιστορίας τους .
Διατυπώστε και στείλτε μου τις απορίες σας .
Ασκήσεις πάνω στην Τέχνη της Ελληνιστικής Εποχής
1) Διαβάζουμε όλα τα κείμενα και τα υπογραμμίζουμε .
2) Βρίσκουμε ένα έργο Ελληνιστικής Γλυπτικής , ένα Φαγιούμ και ένα Ελληνιστικό ψηφιδωτό .Τα παρουσιάζουμε ( όπως είχαμε μάθει πέρσι και ερμηνεύουμε την τεχνική τους και τα στοιχεία που μας δίνει για την εποχή ). Χρησιμοποιούμε τα καινούρια κείμενα που διαβάσαμε για την εποχή για να εμβαθύνουμε στην απάντηση .
Το ιδεώδες του στωικού σοφού1
Για καθετί που είναι να κάνεις, εξέτασε αυτά που προέχουν2 και τις συνέπειες του πράγματος3, και μετά να το επιχειρήσεις. Αλλιώς στην αρχή θα το κάνεις με ενθουσιασμό, επειδή τίποτα δεν αναλογίστηκες από αυτά που θα ακολουθήσουν, και μετά, όταν εμφανιστούν κάποιες δυσκολίες, θα τα παρατήσεις ντροπιασμένος […] Άνθρωπε, πρώτα εξέτασε τη φύση του πράγματος· μάθε μετά και τη δική σου φύση4, αν δηλαδή μπορείς να το αντέξεις, θέλεις να αγωνιστείς στο πένταθλο να γίνεις παλαιστής; Κοίταξε τα χέρια σου, τους μηρούς, δοκίμασε τη μέση σου. Γιατί, άλλος γεννήθηκε για το ένα, άλλος για το άλλο πράγμα. Νομίζεις ότι, κάνοντάς τα αυτά, μπορείς να τρως με τον ίδιο τρόπο, να πίνεις με τον ίδιο τρόπο, να επιθυμείς και να αποστρέφεσαι το ίδιο; Πρέπει να ξαγρυπνήσεις, να κοπιάσεις, να εγκαταλείψεις τους δικούς σου […] Εξέτασέ τα αυτά, και δες αν, με τούτα, θέλεις να ανταλλάξεις την απάθεια, την ελευθερία, την αταραξία5 αλλιώς μην πλησιάζεις· όχι όπως τα παιδιά – τώρα φιλόσοφος, αργότερα φοροεισπράκτορας, έπειτα ρήτορας και μετά επίτροπος του Kαίσαρα. Aυτά τα πράγματα δε συμφωνούν μεταξύ τους. Ένας άνθρωπος πρέπει να είναι είτε καλός είτε κακός· ή το κυρίαρχο μέρος σου της ψυχής6 πρέπει να καλλιεργείς ή τα εξωτερικά πράγματα· ή για τα μέσα να δουλεύεις ή για τα έξω7· πράγμα που σημαίνει ή του φιλοσόφου τη θέση να κρατάς8 ή αυτή ενός κοινού ανθρώπου.
(Ἐπίκτητος, Ἐγχειρίδιον, 29)
Ο ανεμπόδιστος άνθρωπος, αυτός, στον οποίο τα πράγματα έρχονται όπως θέλει, είναι ελεύθερος. Αυτός, όμως, που μπορεί ή να τον ανακόψουν ή να τον εξαναγκάσουν ή να τον εμποδίσουν ή, παρά τη θέλησή του, να τον μπλέξουν σε κάτι, είναι δούλος. Και ποιος είναι ακώλυτος; Αυτός που δεν επιθυμεί τίποτε από τα ξένα. Και ποια πράγματα είναι ξένα; Αυτά που δεν εξαρτάται από εμάς ούτε να τα έχουμε ούτε να μην τα έχουμε· ούτε να τα έχουμε σε μια ορισμένη κατάσταση με έναν ορισμένο τρόπο. Επομένως, το σώμα είναι ξένο, τα μέρη του είναι ξένα, η περιουσία είναι ξένο πράγμα. Αν, λοιπόν, πάσχεις για κάτι από αυτά σαν να είναι δικό σου, θα τιμωρηθείς όπως αξίζει σε αυτόν που επιθυμεί ξένα πράγματα. Αυτός ο δρόμος οδηγεί στην ελευθερία, αυτή μόνο είναι η απαλλαγή από τη δουλεία, να μπορείς κάποτε με όλη σου την ψυχή να πεις το: οδήγησέ με Δία, και συ Πεπρωμένο, εκεί που από παλιά με έχετε ορίσει.
(Ἐπίκτητος, Δ΄ Διατριβή, α΄ «Περὶ ἐλευθερίας», § 128-131)
Μοναξιές γυρεύουν οι άνθρωποι, εξοχές και παραθαλάσσια και βουνά· και συ πολλάκις τυχαίνει να τα λαχταράς. Όλ' αυτά όμως είναι καλά για τους απαίδευτους, αφού μπορείς, όποια στιγμή θελήσεις, ν' αποτραβηχθείς στον εαυτό σου. Γιατί πουθενά ησυχότερα κι αμεριμνότερα δεν αποτραβιέται ο άνθρωπος παρά μέσα στην ψυχή του, και μάλιστα εκείνος που έχει τακτοποιημένα τα εσωτερικά του έτσι που, όταν τα βλέπει, καταλαμβάνεται από τέλεια καλή διάθεση. Και καλή διάθεση εννοώ την αρμονική διάθεση. Συχνά λοιπόν δίνε του εαυτού σου του είδους τούτου απομόνωση και ανανέωνέ τον. Σύντομες να είναι και βασικές οι αρχές εκείνες που, άμα τις συλλογισθείς, αρκούν για να σου πλύνουν την ψυχή και να σε στείλουν πίσω τέτοιον που να μην αγανακτείς μ' εκείνα στα οποία επιστρέφεις. Ας δούμε όμως με τι αγανακτείς. Με την κακία των ανθρώπων; Ξανασκέψου την αρχή ότι τα λογικά ζώα έγιναν το ένα χάριν του άλλου και ότι η ανεκτικότης είναι μέρος της δικαιοσύνης και ότι άθελα αμαρτάνουν οι άνθρωποι και ότι τόσους που εχθρεύθηκαν, υποπτεύθηκαν, μίσησαν, τους πήρε ο χάρος κι έγιναν στάχτη και τότε παύσε ν' αγανακτείς.
(Μάρκος Αὐρήλιος, Tὰ εἰς ἑαυτόν, Δ, 3)
ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ
Μάθημα
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/06/1-2-e.html
1) Γλυπτική
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/art/page_151.html
2) Ζωγραφική ( Φαγιούμ)
Άριστα διατηρημένα εξαιτίας του ξηρού κλίματος της αιγυπτιακής ερήμου, τα πορτραίτα Φαγιούμ είναι ζωγραφισμένα είτε με την εγκαυστική τεχνική ή με την τεχνική της τέμπερας. Οι τεχνικές αυτές προέρχονται από την αρχαιοελληνική ζωγραφική παράδοση, που συνεχίστηκε στις πρωτοχριστιανικές εγκαυστικές εικόνες που φυλάσσονται σήμερα στη μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Η εγκαυστική τεχνική χαρακτηρίζεται από το λιωμένο κερί που, με τη βοήθεια του «καυτηρίου», του πινέλου ή του «κέστρου», απλωνόταν πάνω στο ξύλο ή το πανί που έπρεπε να ζωγραφιστεί. Το κερί απλωνόταν ομοιόμορφα στη ζωγραφική επιφάνεια και πάνω του ο καλλιτέχνης εκτελούσε την παράσταση που επιθυμούσε. Στο έργο σε αρκετές περιπτώσεις και ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια του νεκρού χρησιμοποιούνταν φύλλα χρυσού, με τα οποία αποδίδονταν διακοσμητικοί στέφανοι και κοσμήματα.
3) Ψηφιδωτά
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/encyclopedia/hellenistic/page_025.html
Ελληνιστικά Γράμματα :
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/06/
Φάνη Κακριδή , Γράμματα και Τέχνες
https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/grammatologia/page_060.html
Δραματική ποίηση
Οι θεατρικές εκδηλώσεις (διονυσιακές γιορτές, θεατρικοί αγώνες κλπ.) συνεχίζονται. Δράματα γράφονται και παριστάνονται πολλά. Στις επικράτειες των Διαδόχων χτίζονται πλήθος καινούργια θέατρα, ανάμεσά τους και το θέατρο στην Έφεσο, που χωρούσε 20.000 θεατές.[164] Οι ηθοποιοί και οι άλλοι περὶ τὸν Διόνυσον τεχνῖται είναι τώρα επαγγελματίες, συγκροτούν θιάσους και περιοδεύουν παρουσιάζοντας έργα κλασικά και νεότερα.
Η στενή σχέση του θεάτρου με τη δημοκρατία είναι γνωστή (σ. 91-2), και θα το περιμέναμε η ποιότητα της θεατρικής παραγωγής να ξεπέσει, όπως και έγινε. Τελευταία σημαντική αναλαμπή η Νέα κωμωδία, που άνθισε στην Αθήνα από τα τέλη του 4ου ως τα μέσα του 3ου π.Χ. αιώνα. Από τα έργα της σώζονται πολλά και μεγάλα αποσπάσματα,[165] αλλά μόνο μία ολόκληρη κωμωδία, ο Δύσκολος του Μενάνδρου.
«Μένανδρε και ζωή, ποιος απ᾽ τους δυο αντίγραψε τον άλλον;»
Αριστοφάνης ο Γραμματικός
Ο κυριότερος εκπρόσωπος της Νέας κωμωδίας ήταν Αθηναίος από την Κηφισιά. Στα χρόνια του η πολιτική ζωή της Αθήνας ήταν εξαιρετικά ταραγμένη, αλλά στα έργα του δε βρίσκουμε ούτε έναν πολιτικό υπαινιγμό. Η παράδοση της Παλαιάς κωμωδίας έχει οριστικά χαθεί. Ακολουθώντας σε πολλά τους τρόπους του Ευριπίδη, η Νέα κωμωδία είναι ρεαλιστική: αφορά κοινούς ανθρώπους, με τις αρετές και τα ελαττώματά τους, ανθρώπους που ο συγγραφέας τούς παρουσιάζει να κινούνται στο πλαίσιο μιας πολύπλοκης φανταστικής υπόθεσης με ευχάριστο τέλος. Αποφασιστικό ρόλο στις υποθέσεις αυτές, πέρα από τον έρωτα, παίζει κάθε φορά και η τύχη.
Οι κωμικοί τύποι που σχηματίστηκαν στη Μέση κωμωδία (ο γεροτσιγκούνης, ο ερωτευμένος νέος, η εταίρα, ο καταφερτζής δούλος κλπ.) εξακολουθούν να πρωταγωνιστούν· όμως ειδικά για τον Μένανδρο διαπιστώνουμε ότι κατάφερνε τόσο τους γνωστούς και συνηθισμένους τύπους όσο και κάθε άλλο πρόσωπο να τους μετατρέπει σε ξεχωριστούς, ολοκληρωμένους ανθρώπους.[166] Τους παρουσιάζει με συμπάθεια, και είναι αυτός που έγραψε τον στίχο: Ὡς χαρίεν ἔστ᾽ ἄνθρωπος, ἂν ἄνθρωπος ᾖ.[167]
Εκτός από τον Δύσκολο, που ένα αναπάντεχο παπυρικό εύρημα τον διάσωσε ολόκληρο, πολύστιχα αποσπάσματα μας επιτρέπουν να ανασυνθέσουμε τουλάχιστο δύο ακόμα έργα, τη Σαμία και τους Ἐπιτρέποντες.
Ο Μένανδρος έγραψε πάνω από 100 κωμωδίες, αλλά οι νίκες του στους θεατρικούς διαγωνισμούς ήταν λιγότερες από του κυριότερου ανταγωνιστή του, του Φιλήμονα - «Ντροπή!» σημείωσαν οι κατοπινοί κριτικοί, που αναγνώρισαν τον Μένανδρο ως ποιητή μεγάλο.
.....................................................................................
Προς το τέλος του 3ου π.Χ. αιώνα οι παραστάσεις κωμωδίας, τραγωδίας και σατυρικού δράματος σπανίζουν, και θα έρθει ώρα να σταματήσουν τελείως. Τη θέση τους παίρνουν λιγότερο έντεχνα λαϊκότερα θεάματα, σαν αυτά που συνήθως παρουσιάζονταν στα συμπόσια, στα πανηγύρια και σε άλλες ανάλογες εκδηλώσεις: μονόλογοι και διάλογοι σε στίχο ή σε πεζό, φάρσες και σκετς, μυθολογικές παρωδίες,[169] χορευτικά και τραγουδιστικά νούμερα, ακροβασίες και χοντροκοπιές - όλα ρεαλιστικά και αθυρόστομα. Μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε στο σύνολό τους ως μίμους, ή και να ξεχωρίσουμε, όπως ο Πλούταρχος, τα καθαρά «παιχνίδια» (παίγνια) από όσα διάθεταν πλοκή (υποθέσεις). Έχουμε κάποιες απεικονίσεις και σκόρπιες πληροφορίες για το ένα ή το άλλο είδος, αλλά τα κείμενα που διαθέτουμε είναι ελάχιστα.[170]
Ο μίμος έχει οριστεί ως μίμησις βίου τά τε συγκεχωρημένα καὶ τὰ ἀσυγχώρητα περιέχων, «όσα επιτρέπονται, και όσα δεν επιτρέπονται» (Διομήδης ο Γραμματικός). Χαρακτηριστικό του ότι παιζόταν χωρίς μάσκα, αρχικά από ένα μονάχα μιμολόγο, που κρατούσε όλους τους ρόλους, αργότερα από περισσότερους και με τη συμμετοχή γυναικών, ή ακόμα και παιδιών.
Ασκήσεις :
1) http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9553
Καλή Χρονιά , παιδιά μου !
Με δύναμη και επιθυμία !
ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
Να μελετήσετε πολύ καλά τον χάρτη με τα Ελληνιστικά Βασίλεια , έτσι όπως διαμορφώθηκαν μετά την μάχη της Ιψού (301 π.Χ. )
Κι απ᾽ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη: βγήκαμ᾽ εμείς·
ελληνικός καινούργιος κόσμος, μέγας.
Κ. Καβάφης, «Στα 200 π.Χ.»
Οι κατακτήσεις του Μεγαλέξανδρου προκάλεσαν μεγάλες αλλαγές στον Ελληνισμό.
Ως τότε ο ελληνικός κόσμος παρουσίαζε μιαν ομαλή και ισοζυγιασμένη εικόνα. Υπήρχε ένας πυρήνας, ο ελλαδικός χώρος, ενώ πέρα από τις θάλασσες, στα παράλια της Μεσογείου και του Πόντου, οι αποικισμοί είχαν δημιουργήσει ένα περιφερειακό στεφάνι από ελληνικές εγκαταστάσεις. Ο πυρήνας στήριζε και τροφοδοτούσε την περιφέρεια και η περιφέρεια στήριζε και τροφοδοτούσε τον πυρήνα. Ακόμα, τόσο στον ελλαδικό χώρο όσο και στις περιφερειακές εγκαταστάσεις, οι πληθυσμοί είχαν κοινή γλώσσα, κοινή θρησκεία, ήθη και έθιμα - όλα ελληνικά. Πολιτική μονάδα αποτελούσε η πόλη-κράτος και μόνο το πολίτευμα παράλλαζε από τόπο σε τόπο, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην περιφέρεια, όπου μάλιστα οι ελληνικές πόλεις στη Μικρασία τύχαινε και να βρεθούν υποταγμένες στους Πέρσες.
Αυτά τώρα άλλαξαν καθώς ο Μεγαλέξανδρος κατάλυσε το περσικό κράτος και οδήγησε τον Ελληνισμό ανατολικά ως τον Ινδό ποταμό και νότια ως την Αίγυπτο. Έτσι οι Έλληνες κυριάρχησαν σε πλήθος ξένους, αλλόγλωσσους και αλλόθρησκους λαούς - λαούς που ως ένα σημείο θέλησαν, ως ένα σημείο υποχρεώθηκαν να ελληνίσουν, δηλαδή να μάθουν ελληνικά και να δεχτούν κάθε λογής ελληνικές πολιτισμικές επιδράσεις. Από αυτούς τους ελληνίζοντες ξένους πήρε το όνομά της η Ελληνιστική εποχή, που όμως συχνά την ονομάζουμε και Αλεξανδρινή - όχι από τον Μεγαλέξανδρο, αλλά από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, που για αιώνες αποτέλεσε το σημαντικότερο πνευματικό κέντρο.
Μετά τον θάνατο του Μεγαλέξανδρου, το 323 π.Χ., οι κατακτήσεις του μοιράστηκαν, όχι χωρίς αμφισβητήσεις και πολέμους, στους Διαδόχους. Από τα βασίλεια που δημιουργήθηκαν ξεχώρισαν με την ακμή τους το βασίλειο των Σελευκιδών στη Συρία, με πρωτεύουσα την Αντιόχεια, το βασίλειο των Ατταλιδών στη Μικρασία, με πρωτεύουσα την Πέργαμο, και το βασίλειο των Πτολεμαίων στη βόρεια Αφρική, με πρωτεύουσα την Αλεξάνδρεια. Σημαντικό κέντρο στάθηκε για ένα διάστημα και η μακεδονική Πέλλα, πρωτεύουσα του βασιλείου των Αντιγονιδών.
Αυτός ο «καινούργιος κόσμος» ήταν πραγματικά «μέγας»: απέραντες οι επικράτειες, πελώριες οι αποστάσεις, αμέτρητα τα πλήθη των λαών, πολυάνθρωπες οι πολιτείες, τεράστια η κλίμακα των εμπορικών και άλλων επιχειρήσεων. Τα ελληνικά προϊόντα είχαν ζήτηση στην Ανατολή, όπως και πολλά ανατολικά προϊόντα είχαν ζήτηση στις ελληνικές περιοχές. Έτσι, οι βιοτεχνίες πολλαπλασίασαν την παραγωγή τους, οι μεταφορές, ιδιαίτερα οι θαλασσινές, αναπτύχτηκαν και οι εμπορικές και τραπεζικές επιχειρήσεις πρόσφεραν ευκαιρίες για κέρδη αμύθητα.
Αποφασιστικό ιστορικό φαινόμενο της εποχής ήταν η ανάδειξη και η ραγδαία προέλαση των Ρωμαίων, που υπόταξαν τη μια μετά την άλλη πρώτα τις ελληνικές, ύστερα και τις ελληνοκρατούμενες χώρες: η υποταγή των ελληνικών περιοχών της Κάτω Ιταλίας ολοκληρώθηκε το 270 π.Χ., της Σικελίας το 210 π.Χ., της Μακεδονίας και της Ηπείρου το 148 π.Χ. και της υπόλοιπης Ελλάδας το 146 π.Χ. Το 133 π.Χ. ο βασιλιάς της Περγάμου κληροδότησε το μικρασιατικό βασίλειο του στους Ρωμαίους· το 64 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατάκτησαν τη Συρία και το 31 π.Χ., μετά τη νίκη του στη ναυμαχία του Ακτίου, ο Οκταβιανός Αύγουστος κατάλυσε οριστικά και την εξουσία των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο. Η τελευταία αυτή χρονολογία αποτελεί το συμβατικό όριο ανάμεσα στην Ελληνιστική ή Αλεξανδρινή εποχή και στην Ελληνορωμαϊκή που ακολούθησε.
Φάνη Κακριδή , η Ελληνιστική Κοινωνία .
Η ελληνιστική κοινωνία ήταν πολυεθνική και πολυπολιτισμική. Η ελληνική πολιτισμική παρουσία ήταν έντονη, αλλά οι ελληνίζοντες ξένοι δεν επηρεάζονταν μόνο από τον Ελληνισμό, αλλά και τον επηρέαζαν.
Η ελληνική γλώσσα κυριάρχησε ως επικοινωνιακό μέσο, καθώς τώρα τη μάθαιναν και τη χρησιμοποιούσαν ως Κοινή γλώσσα πλήθος λαοί, αλλά και έχασε με την τριβή ένα μέρος από τον μορφολογικό πλούτο και τη μουσικότητά της.[161]
Στη θρησκεία οι ελληνικοί θεοί έγιναν γνωστοί και λατρεύτηκαν ως βαθιά μέσα στην Ασία, φυσικά και στην Αίγυπτο· όμως την ίδια στιγμή ξένοι θεοί, όπως η Ίσιδα και ο Όσιρης από την Αίγυπτο, ο Άττης από τη Φρυγία κ.ά., αξιώθηκαν να αποκτήσουν έλληνες πιστούς. Την επιτυχία τους τη χρωστούν σε μεγάλο βαθμό στην ανατολίτικη μυστηριακή φύση της λατρείας τους. Η Ελληνιστική εποχή, με τους αυξημένους φόβους και τις μεγάλες ευκαιρίες, ευνοούσε τις μυστηριακές λατρείες, που κατά κάποιον τρόπο καταλαγιάζουν τους φόβους και ενισχύουν τις ελπίδες για ευδαιμονία, αν όχι σε τούτη, τουλάχιστο στη μεταθανάτια ζωή. Συνηθισμένο φαινόμενο ήταν η θεοκρασία: έλληνες και ξένοι συγγενικοί θεοί ταυτίζονταν, τα ονόματά τους συνδυάζονταν και οι πιστοί αναγνώριζαν ένα θεό Δία-Σαβάζιο, Ερμή-Άνουβη, Σάραπη-Πλούτωνα κλπ.
Γενικά, η θρησκευτική πίστη, όπως τη γνωρίσαμε περισσότερο στα αρχαϊκά, λιγότερο στα κλασικά χρόνια, είχε στην Ελληνιστική εποχή υποχωρήσει. Μπορεί τα αφιερώματα να ήταν πλουσιότερα και οι ναοί μεγαλοπρεπέστεροι, μπορεί οι δημόσιες λατρευτικές εκδηλώσεις να φάνταζαν πολυτελέστερες παρά ποτέ, αλλά στο βάθος ο πλούτος και η αστάθεια της εποχής είχαν κλονίσει τα θεμέλια τόσο της ηθικής όσο και της θρησκείας. Οι μεταφυσικές ανάγκες των ανθρώπων, όταν δεν καλύπτονταν από τις μυστηριακές λατρείες, ικανοποιούνταν από δεισιδαιμονικές ας τις πούμε πρακτικές, όπως τα ξόρκια, τα φυλαχτά, η μαγεία γενικά, και ακόμα από την αστρολογία και τη μαντική στις ποικίλες μορφές της. Μία μόνο θεά είδε τα χρόνια εκείνα τη λατρεία της να αναβαθμίζεται: η θεά Τύχη.
Χαρακτηριστικό για την εποχή φαινόμενο ήταν και οι αθρόες αποθεώσεις. Η υποτιθέμενη εξύψωση ενός θνητού, συνήθως ηγεμόνα, στην τάξη των θεών, η κατασκευή ναών αφιερωμένων στη λατρεία του, η προσφορά θυσιών κλπ., ήταν φαινόμενα συνηθισμένα στην Ανατολή, όχι όμως και στην Ελλάδα, όπου οι αντίστοιχες μαρτυρίες είναι ελάχιστες και αμφίβολες. Μόνο τώρα, μετά τον Μεγαλέξανδρο, που ζωντανός ακόμα διεκδικούσε, ως γιος του Άμμωνα-Δία, θεϊκές τιμές, οι διάδοχοί του, οι Σελευκίδες, οι Πτολεμαίοι και οι Ατταλίδες, δεν ισχυρίζονταν μόνο ότι κατάγονταν από θεούς, αλλά και φρόντιζαν όταν πεθάνουν να αποθεωθούν οι ίδιοι, καμιά φορά και οι σύζυγοί τους, για το μεγαλείο τους και για τις ευεργεσίες τους στη χώρα. Με αυτά τα δεδομένα οι αποθεώσεις δε βασίζονταν στη θρησκευτική πίστη αλλά σε πολιτικές αποφάσεις που σκοπό είχαν να ενισχύσουν το κύρος της δυναστείας.
Όσο για την ηθική τάξη: οι κάθε λογής απατεώνες, οι αχόρταγοι παράσιτοι, οι εταίρες, οι μεσίτρες, οι ξαδιάντροπες κουβέντες, η σωματική κακοποίηση και εκμετάλλευση των δούλων, όλα όσα από παλιά θεωρούνταν περιθωριακά και αξιοκατάκριτα, φαίνεται ότι αποτελούσαν τώρα συνηθισμένα και φυσικά φαινόμενα της καθημερινής ζωής. Κείμενα και αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν ότι η ελληνιστική κοινωνία, τουλάχιστο στα αστικά κέντρα, όπου κυκλοφορούσε και επιβίωνε κάθε καρυδιάς καρύδι, εύκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί έκδοτη στις ηδονές, ανήθικη, σπάταλη, αδίστακτη κλπ. - αλλά βέβαια παρόμοιοι χαρακτηρισμοί, απ᾽ όπου και αν προέρχονται, είναι συχνά υπερβολικοί, αν όχι και άδικοι .
(https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/grammatologia/page_059.html )
Πόλεις κατα την Ελληνιστική Περίοδο
Κατά την Ελληνιστική περίοδο οι πόλεις ήταν αυτόνομες ή οργανωμένες σε κοινά ή εξαρτημένες από ηγεμόνες. Στην τελευταία κατηγορία εντάσσονταν παλαιότερες ελληνικές πόλεις και νεότερες ιδρυμένες από το Μεγάλο Αλέξανδρο και τους ελληνιστικούς βασιλείς. Οι αυτόνομες πόλεις ήταν σχετικά λίγες, κυρίως στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο νησιωτικό Αιγαίο με σπουδαιότερη τη Ρόδο. Εξακολούθησαν να διατηρούν τα βασικά πολιτειακά τους όργανα, όπως την εκκλησία του δήμου, τη βουλή και τους άρχοντες. Οι πόλεις που ανήκαν στα κοινά αποποιήθηκαν ένα μέρος από τα κυριαρχικά τους δικαιώματα χάριν του κοινού, ενώ από την άλλη μεριά οι πολίτες τους -που θεωρούνταν και πολίτες εκείνων- είχαν δικαιώματα και σε όλες τις άλλες. Χαρακτηριστική πτυχή της πολιτικής του Αλεξάνδρου υπήρξε η ίδρυση νέων πόλεων στις περιοχές που κατακτούσε. Οι περισσότερες από αυτές εξελίχτηκαν σε αξιόλογα εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα, αν και αρκετές παρέμειναν απλοί στρατιωτικοί οικισμοί προορισμένοι για την περιφρούρηση των νεοαποκτημένων περιοχών. Από τις νέες πόλεις βέβαια απουσίαζαν οι πολιτικοθρησκευτικές παραδόσεις και επιπλέον η αυτονομία τους ήταν περιορισμένη, αφού ελέγχονταν αυστηρότερα από τα τοπικά όργανα των ηγεμόνων, οι οποίοι και τιμώνταν ως ιδρυτές τους. Ασκήσεις ( και για τα τρια κείμενα ) : 1) Να διαβάσετε πολύ καλά και να υπογραμμίσετε τα βασικά σημεία του κειμένου . 2)Να διατυπώσετε τις απορίες που σας δημιουργουνται καθώς και τυχόν σκέψεις και παρατηρήσεις σας |
ΑΝΑΤΡΕΞΤΕ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΛΙΝΚ ΑΠΟ ΠΕΡΣΙΝΑ ΜΕΘΗΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ :
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/05/1-2-13.html
(Αρχαία Ελληνική Κλασική Τέχνη )
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/05/1-2-14.html
https://anoikeiosi.blogspot.com/2020/03/1-2_26.html
ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
Σαπφώ
καὶ Πληΐαδες· μέσσαι δὲ
νύκτες πάρ δ’ ἔρχετ’ ὤρα·
ἔγω δὲ μόνα κατεύδω.
αλγεδίδωρος , μυθοπλόκος
῎Ερος δ’ ἐτίναξέ μοι
ϕρένας, ὠς ἄνεμος κὰτ ὄρος δρύσιν ἐμπέτων.
Γρήγορα η ώρα πέρασε, μεσάνυχτα κοντεύουν, πάει το φεγγάρι, πάει και η Πούλια, βασιλέψανε και μόνο εγώ κείτομαι δω μονάχη κι έρημη. Ο Έρωτας που βάσανα μοιράζει, ο Έρωτας που παραμύθια πλάθει άρπαξε την ψυχή μου και την τράνταξε ίδια καθώς αγέρας απ' τα βουνά χυμάει μέσα στους δρυς φυσομανώντας.
https://www.youtube.com/watch?v=_4NejbUhFW4
Μελοποιημένη Σαπφώ από τον Ν. Ξυδάκη
ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ
Σημαντικότατη επίδραση στη σύνθεση της λυρικής ποίησης άσκησε η μουσική με τη σημερινή, στενή σημασία της λέξης, όπως παραδίδουν έμμεσες και μεταγενέστερες μαρτυρίες. Μουσικές ανακαλύψεις και νεωτερισμοί καθ' όλη τη διάρκεια του 7ου αι. αφορούσαν κυρίως στον σχεδιασμό της λύρας και στην τέχνη της κιθαρωδίας. Μεγάλα κέντρα μουσικής παραγωγής στην ελληνική επικράτεια ήταν η Σπάρτη και η Λέσβος. Από τη Λέσβο η μουσική μαγεία της Ανατολής πέρασε στην Ελλάδα: γιατί η Αίγυπτος, η Βαβυλώνα και η Παλαιστίνη έδωσαν, διά των Ελλήνων αποίκων, πολλά ερεθίσματα σε όργανα και μουσική θεωρία.
Σε ιδεολογικό επίπεδο, το έπος αφηγείται και υπερτιμά μια μυθική ιστορία, η πλοκή της οποίας εξαντλείται στο απώτερο παρελθόν, στην εποχή των θεών, των ημιθέων και των ηρώων-βασιλέων. Αντίθετα το λυρικό ποίημα αναφέρεται στο παρόν και το τιμά. Οι μυθικές πράξεις του παρελθόντος δεν αποτελούν αυτοσκοπό αλλά βοηθητικό μέσο που συμβάλλει στην εξύψωση του παρόντος. Στις ακλόνητες αξίες του έπους και στη σταθερότητα των χαρακτήρων του, στα κλέα ἀνδρῶν που περιγράφονται με γλώσσα εξόχως υψηλή και περίτεχνη, η λυρική σύνθεση αντιπαραβάλλει νέες, μεταβαλλόμενες αξίες, προβάλλοντας την ευμεταβλητότητα της ανθρώπινης φύσης με γλώσσα και ύφος σε όλο το βάθος της μεγάλης «φυσικής» απλότητας.
Σε επίπεδο μορφής : Στην τριτοπρόσωπη επική αφήγηση γεγονότων μέσα στον χρόνο, η λυρική ποίηση παραπέμπει σε πρωτοπρόσωπη σύνθεση που περιγράφει καταστάσεις .
μολπή (ομηρική λέξη από το ρ. μέλπεσθαι ) = τραγούδι ,
μέλος = μελωδία
μελοποιός (λέξη του 5ου π. Χ. αιώνα ) =συνθέτης , τραγουδιστής
λυρικός > από την λέξη λύρα (αρχαίο έγχορδο μουσικό όργανο ) χρησιμοποιείται για πρώτη φορά από τους Αλεξανδρινούς Γραμματικούς (2ος-1ος π. Χ. αι. ) . Αυτό , όμως. δεν σημαίνει ότι όλη η λυρική ποίηση συνοδεύονταν μόνο από λύρα .
Η λυρική ποιήση έχει μεγάλη ποικιλία ως προς τα είδη της , ως προς το αν ήταν γραμμένη για έναν τραγουδιστή ή για χορό (χορωδία) , την διάλεκτο που χρησιμοποιούσαν , τα πολύ διαφορετικά μέτρα , το αν ήταν γραμμένη προς τιμήν θεών ή ανθρώπων , το μουσικό όργανο που την συνόδευε .
Αυλός: γοητεία και ενθουσιασμός

Με ένα ήθος δαιμονικό, που ταιριάζει στην ανυπόταχτη φύση της έμπνευσης (που συνεπαίρνει και παρασύρει με τη δύναμη του αλόγου), χρησιμοποιήθηκε σε τελετές (κοινές και μυστηριακές), ιδίως σε εκείνες του Διονύσου, σε πομπές, στο δράμα, στους μεγάλους πανελλήνιους αγώνες, και στα συμπόσια. Ακόμη, συνόδευε τους περισσότερους χορούς, θρησκευτικούς και μη, και ρύθμιζε τις κινήσεις των κωπηλατών και το βήμα των στρατιωτών.
Η λύρα συντροφιά και εκπαίδευση
Το κατεξοχήν εθνικό έγχορδο όργανο: για τον ήχο του τον διαυγή, και τον γαλήνιο, το αριστοκρατικό και αρρενωπό ήθος του (σε άκρα αντίθεση προς τον «κοινό» και μυστηριώδη αυλό), συνδέθηκε με τη λατρεία του θεού του φωτός και της αρμονίας, του Απόλλωνα, και χρησιμοποιήθηκε ως το κατεξοχήν όργανο για την εκπαίδευση των νέων. Ούτε πολύπλοκο ούτε ιδιαίτερα ηχηρό, ήταν κατάλληλο για κοινωνικές εκδηλώσεις -και συμπόσια- κλειστών χώρων, αλλά ανεπαρκές για τους μεγάλους υπαίθριους μουσικούς αγώνες, όπου οι μουσικοί υποχρεώνονταν να καταφύγουν στη συγγενική του τη βαθύφωνη κιθάρα.
Η κιθάρα: όργανο συναυλίας
Ακούστε την ! : https://www.youtube.com/watch?v=ixnDNz8hp2U
Βαρύ και γεροδεμένο έγχορδο όργανο, τελειοποιημένη και επεξεργασμένη μορφή της λύρας: λόγω του εν γένει μεγέθους της, αλλά κυρίως της κατασκευής του ηχείου της, έβγαζε τόνο ηχηρότερο, πλατύτερο, πλουσιότερο.
Παραλλαγές της λύρας : Η φόρμιγξ (-γγος), η ιαμβύκη , η βάρβιτος .
του Ι. Ν. Καζάζη (με τη συνεργασία της Μαργαρίτας Σωτηρίου)
ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ
Περιηγηθείτε στον ιστότοπο για να μάθετε πως πολεμούσαν οι Αρχαίοι Έλληνες ( οπλισμός , παραταξη , τακτική κλπ )
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8974
Ασκλησεις με πηγές
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9598
ΑΡΧΑΪΚΉ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ : ΟΙ ΝΑΟΙ
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8816 Ναός
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8817 Δωρικός ρυθμός
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8818 Ιωνικός ρθυμός
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/arx.arxit.htm
Διαβάστε προσεκτικά το κείμενο .Διατυπώστε τις απορίες σας . Να ξέρετε τα μέρη του ναού και τα χαρακτηριστικά των δυο ρυθμών (ονομαστικά και που βρίσκονται )
ΑΡΧΑΪΚΉ ΠΛΑΣΤΙΚΗ :
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/anatolizoysa.htm
ΑΡΧΑΙΚΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ :
Μελανόμορφη : http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/arxaiki-aggeiografia-melanomorphi.htm
Ερυρόμορφη:
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/arxaiki-aggeiografia-erythromorphi.htm
Άσκηση
1) Να διαλέξετε ένα κούρο και μια κόρη που να σας αρέσει ή να σας κάνει κάτι σ αυτόν εντύπωση (από τα παραπάνω site) , να τον περιγράψετε με όση περισσότερη ακρίβεια μπορείτε και να δείξετε την τεχνοτροπία του .
2) Να διαλέξετε ένα μελανόμορφο και ένα ερυθρόμορφο αγγείο από όσα υπάρχουν στις παραπάνω διευθύνσεις ( μην πάρετε το πρώτο που θα βρειτε μπροστά σας , ψάξτε το λίγο , να είναι κάτι που σας φαίνεται ωραίο ή ενδιαφέρον ) Περιγράψτε το σκεύος . περιγράψτε την παράσταση και αναλύστε τον τρόπο με τον οποίον είναι ζωγραφισμένη . Τέλος εξηγείστε για ποιο λόγο κάνατε αυτή την επιλογή .
Γεωμετρικός ρυθμός : Κεραμική
Σιγά σιγά αρχίζουν να υποχωρούν τα διάφορα γεωμετρικά μοτίβα και το μεγαλύτερο μέρος του αγγείου καταλαμβάνουν οι διάφορες εικονιστικές παραστάσεις. Μάλιστα οι παραστάσεις αυτές εκτείνονται σε περισσότερες από μια ζώνες. Το πιο συνηθισμένο θέμα είναι η εκφορά και η πρόθεση. Τα αγγεία με θέμα την εκφορά και την πρόθεση χρησιμοποιούνται ως ταφικά αγγεία, σήματα, στους τάφους.
. Το μέγεθός τους είναι μεγάλο, ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις το 1,5 μ. Άλλα θέματα είναι τα ζώα, οι σκηνές μάχης, οι πολεμιστές. Τα νέα γεωμετρικά μοτίβα που χρησιμοποιούνται είναι ο διπλός ή τριπλός μαίανδρος, οι πολλαπλοί ρόμβοι, οι σειρές από φακοειδή φύλλα.
Οι γυναίκες αποδίδονται ντυμένες και με στήθος από δύο μικρές γραμμές, αντίθετα οι άνδρες παρουσιάζονται γυμνοί με ξίφος και εγχειρίδιο στη μέση ή με δόρατα και φορούν κράνος που αποδίδεται με μια καμπύλη γραμμή η οποία θυμίζει λοφίο.
Θα μπορούσε κανείς να πει ότι κατά τη γεωμετρική περίοδο το αγγείο γίνεται το πεδίο στο οποίο εφαρμόζονται με μαθηματική ακρίβεια ένα τεράστιο πλήθος γεωμετρικών σχημάτων οργανωμένα με απίστευτη φαντασία.
Ασκήσεις :
Περιηγηθείτε στην διεύθυνση "Ελληνικός Πολιτισμός -Τέχνη - Αγγειογραφία -Γεωμετρική Εποχή "
htt
p://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/geom/geometriki-aggeiografia.htm
Παρατηρήστε την διακόσμηση των αγγείων της Ύστερης Γεωμετρικής περιόδου και καταγράψτε τα χαρακτηριστικά τους .